Sinds een aantal jaren kent de gemeente Barneveld een soort ‘nationaal’ monument, waar jaarlijks op
4 mei de doden worden herdacht. Het gedenkteken, een ontwerp van de Barneveldse beeldhouwer Gerard Overeem, zou aanvankelijk een plaatsje krijgen in het parkje naast de oude begraafplaats aan de Rozenstraat, hoek Kallenbroekerweg. Later werd besloten om het net voor de nieuwe hoofdingang naar de begraafplaats De Plantage te plaatsen.
(Barneveldse Krant 4 mei 2009)
Elk jaar op 4 mei herdenken honderden mensen in stilte
Nadat het monument plechtig was onthuld, kwam er een einde aan de jaarlijkse herdenking bij het monument op de begraafplaats zelf, waar meer specifiek de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog werden herdacht en in het bijzonder de Canadese militairen die vielen voor onze vrijheid.
In het begin stelden de deelnemers aan de herdenkingen bij dat oude moment zich op in de inmiddels verdwenen Kerkhoflaan, tussen de Amersfoortsestraat en de vroegere hoofdingang naar de begraafplaats, nu eigenlijk de zij-ingang.
Jarenlang liep ik aan de hand van mijn vader mee in die stille stoet, waar hij gedurende die minuut stilte zijn collega’s herdacht die waren gevallen tijdens het ruimen van explosieven die door de Duitsers en de geallieerden in ons land waren achtergelaten. Als jongetje van zo’n jaar of zes, zeven wist je nog niet precies wat oorlog betekende, maar dankzij de verhalen van thuis, de gesprekken later met overlevenden, het lezen van boeken en het zien van documentaires, begon ik een beetje te begrijpen wat voor een verschrikkelijke tijd dat moet zijn geweest.
Het nieuwe monument is een aanklacht tegen al het oorlogsgeweld. ‘Elke oorlog is een breuk in de beschaving’ gaf Overeem zijn symbolisch kunstwerk als titel mee. Ervoor staan drie zuiltjes, elk symbool voor een categorie gevallenen. Het eerste voor de omgekomen burgers, militairen en verzetsstrijders tijdens de Tweede Wereldoorlog, het tweede voor de gesneuvelden in het voormalige Nederlands Indië en Nieuw Guinea en het derde voor de gesneuvelde KNIL-militairen tijdens de Japanse overheersing van Nederlands Indië.
Zoals alle oorlogsmonumenten is ook dit gedenkteken geadopteerd door een schoolklas van een basisschool. Voor die kinderen is onze laatste oorlog alweer verschrikkelijk lang geleden en de verhalen er over slechts de verslagen van een spannende tijd waarin heldendaden konden worden verricht. Boeken en films als ‘Oorlogswinter’ van Jan Terlouw en ‘Snuf de Hond’ van Piet Prins zijn in dat verband niet alleen een aanklacht tegen de oorlog, maar ook een soort inspiratiebron. Het is voor al die kinderen van nu te hopen dat de tijden van weleer voorgoed voorbij zijn.
